Drugie życie ubrań, pierwsza lekcja odpowiedzialności

Świadomość tego, jak funkcjonuje rynek mody i jakie mamy możliwości jako konsumenci, pomaga podejmować wybory korzystne zarówno dla nas, jak i dla środowiska. To także szansa na pokazanie, że moda i odpowiedzialność mogą iść w parze i fundament do kształtowania trwałych nawyków, które procentują w przyszłości.

Budowanie takich postaw od lat wspiera marka Ubrania Do Oddania (UDO). Łączy ona działania edukacyjne z praktycznym systemem nadawania ubraniom drugiego życia. Prowadzi ogólnopolską platformę, dzięki której można w wygodny sposób przekazać niepotrzebną odzież, wspierając przy tym wybrane organizacje społeczne i inicjatywy charytatywne. UDO działa na styku ekologii i biznesu, promując model gospodarki obiegu zamkniętego, w którym tekstylia jak najdłużej pozostają w użyciu. Realizuje także projekty edukacyjne oraz współpracuje z firmami i instytucjami, pokazując, że odpowiedzialne podejście do mody może łączyć wymiar środowiskowy i społeczny.

W tym roku marka UDO została partnerem jednego z największych w Polsce programów edukacyjnych – Kubusiowi Przyjaciele Natury. Z jej udziałem powstał scenariusz do jednej z kilkunastu lekcji realizowanych w ramach projektu, tj. „Misja Tekstylia. Na tropie długiego życia ubrań”. Celem tych zajęć jest przybliżenie dzieciom zasad odpowiedzialnego korzystania z odzieży oraz pokazanie, że każdy z nas ma realny wpływ na to, jak długo ubrania pozostają w obiegu. O powodach zaangażowania się UDO w projekt oraz o znaczeniu edukacji w tym obszarze opowiedział Przemysław Kwiatkowski, CSR Director Ubrania Do Oddania.

Ubrania Do Oddania od lat edukują społeczeństwo na temat rynku tekstylnego w Polsce. Dlaczego zdecydowaliście się postawić kolejny krok właśnie w szkołach i przedszkolach, dołączając do drużyny Kubusiowych Przyjaciół Natury?

Bo nawyki kształtują się bardzo wcześnie. Jeśli dziecko nauczy się, że ubranie to wartość, a nie jednorazowy produkt, w dorosłym życiu będzie podejmować bardziej świadome decyzje. Widzimy też coś jeszcze – dzieci są niezwykłymi ambasadorami wiedzy. To one wracają do domu i mówią rodzicom: „Mamo, tato, nie wyrzucajmy tego, możemy to naprawić”.

Polska jest jednym z największych rynków odzieży używanej w Europie, a jednocześnie trafiają do nas ogromne ilości taniej odzieży produkowanej masowo w Azji. Jeśli nie zaczniemy mówić najmłodszym, że ubranie to zasób, który można naprawić, przekazać dalej czy wprowadzić do drugiego obiegu, trudno będzie zatrzymać spiralę nadprodukcji.

W scenariuszu „Misja Tekstylia. Na tropie długiego życia ubrań.” dzieci stają się detektywami na tropie drugiego życia ubrań. W jaki sposób lekcja wpisuje się w misję UDO?

W naszej codziennej pracy wcielamy się w role detektywów. Obserwujemy i analizujemy działania marek odzieżowych. Często musimy przewidywać zmiany i czytać sygnały z rynku z wyprzedzeniem. Dlatego metafora „misji” i „tropów” jest nam bardzo bliska – zarówno w edukacji dzieci, jak i w naszej działalności operacyjnej.

W lekcji poruszacie temat składu ubrań i ich trwałości. Jak wytłumaczyć dziecku różnicę między 'ubraniem na raz' a takim, które może służyć latami, nie używając trudnego pojęcia fast fashion?

Faktycznie, używanie pojęcia fast fashion może być dla małego dziecka niezrozumiałe. Trzeba sięgać po takie analogie, które do niego trafiają, np. sportowe. Możemy powiedzieć: „Popatrz, są ubrania-sprinterzy, którzy bardzo szybko się męczą. Po jednym praniu tracą siły, ich kolory bledną, a szwy puszczają. To ubrania na jeden krótki bieg”. Z drugiej strony mamy „ubrania-maratończyków”. To te, które mają supermoce – ich materiał jest gęsty, guziki mocno się trzymają, a po wielu praniach wyglądają tak samo. Mogą z nami zostawać na lata i towarzyszyć dzieciom w wielu przygodach.

Scenariusz „Misja Tekstylia. Na tropie długiego życia ubrań.”  uczy także czytania metek i symboli prania. Czy rozszyfrowanie metki to dziś ważna kompetencja młodego ekologa?

Zdecydowanie tak. Metka to nic innego jak instrukcja obsługi ubrania ukryta w małym kawałku materiału. Jeśli wiemy, w jakiej temperaturze prać i jak suszyć daną rzecz, możemy znacząco wydłużyć jej życie. Ekologia kojarzy się dzieciom głównie z segregacją odpadów czy dbaniem o przyrodę. Tymczasem równie ważne jest dbanie o to, co już mamy. Każda rzecz, której nie zniszczymy przez niewłaściwe pranie, to mniejsze zużycie wody, energii i surowców. To przy okazji bardzo praktyczna lekcja – o włóknach, temperaturze, oszczędzaniu energii, a nawet organizacji własnej przestrzeni. Dzieci uczą się także, jak składać ubrania i jak codzienną troską przedłużać ich życie.

Program dostarcza nie tylko scenariusze zajęć dla uczniów, ale również materiały dla pedagogów. Jak pomagacie nauczycielom oswoić temat drugiego obiegu ubrań

Działając na co dzień w obszarze edukacji tekstylnej, funkcjonujemy w pewnej „bańce” świadomości. Poza nią wiedza o wpływie branży odzieżowej na środowisko i społeczeństwo wciąż jest ograniczona. Dlatego przygotowaliśmy materiały, które wprowadzają nauczycieli w podstawowe zagadnienia: czym jest drugi obieg, jakie są konsekwencje nadprodukcji, jak rozmawiać o odpowiedzialnej konsumpcji. Chcemy, by ta lekcja była początkiem – impulsem do dalszego zgłębiania tematu wspólnie z uczniami.

Edukacja ekologiczna to proces długofalowy. Kiedy uznacie, że świadomość ekologiczna uczniów osiągnęła poziom, który pozwala powiedzieć: „Misja wykonana”?

Prawdopodobnie nigdy – i to dobrze. Bo edukacja to droga, nie punkt docelowy. Na pewno nie chodzi o to, by wszyscy dostali piątkę z testu o recyklingu. Nasze małe zwycięstwa będą wyglądały inaczej. Na przykład wtedy, gdy dziura w spodniach nie będzie oznaczała natychmiastowej wizyty w galerii handlowej, ale sięgnięcie po igłę i nitkę albo kolorową naszywkę. Albo gdy nastolatek, widząc reklamę bardzo taniej sukienki w aplikacji, zamiast zachwytu nad ceną zada sobie pytanie: kto ją uszył i w jakich warunkach? Jeśli takie refleksje staną się codziennością – będziemy wiedzieć, że idziemy w dobrą stronę.

„Misja Tekstylia. Na tropie długiego życia ubrań” w ramach programu Kubusiowi Przyjaciele Natury pokazuje, że ekologia zaczyna się w szafie. A zmiana – jak często bywa – od najmłodszych. Dzięki zaangażowaniu marki Ubrania Do Oddania dzieci uczą się, że odzież to zasób, o który warto dbać i który można wprowadzać do drugiego obiegu. Gdy wiedza ekspercka łączy się z edukacją szkolną, rośnie szansa na realną zmianę nawyków.

Materiały programu „Kubusiowi Przyjaciele Natury”, w tym scenariusze lekcji, filmy edukacyjne i audiobooki, zostały opracowane we współpracy z metodykami oraz partnerem merytorycznym – UNEP/GRID-Warszawa. Partnerami akcji są również: Organizacja Odzysku Opakowań REKOPOL, Czepczyński Family Foundation oraz Operacja Czysta Rzeka.

Udział w programie „Kubusiowi Przyjaciele Natury” jest całkowicie bezpłatny. Każda placówka edukacyjna (przedszkole lub szkoła podstawowa klasy I-III) może dołączyć do akcji, rejestrując się na stronie internetowej www.przyjacielenatury.pl. To szansa, by Twoje dziecko wzięło udział w niezwykłych lekcjach przyrody, które mogą zainspirować je na całe życie.